Nadwykonania to nie jedyny problem. Finansowanie przez NFZ nigdy było tak złożone jak dziś.

Jeszcze niedawno głównym pytaniem zarządzającego placówką było, czy wykonaliśmy kontrakt. Dzisiaj to zdecydowanie za mało, bo nawet jeśli świadczenie zostało wykonane, trzeba jeszcze wiedzieć:

czy NFZ zapłaci za nie w 100%,

czy świadczenie zostało prawidłowo zapisane w CeR,

czy nie jest nadwykonaniem, za które pieniądze pojawią się dopiero za kilka miesięcy lub nawet rok.

I tak powoli powstaje zupełnie nowa rzeczywistość zarządzania placówką medyczną.

1. CeR – pacjent przyjęty nie zawsze oznacza świadczenie zapłacone

Centralna e-Rejestracja zaczęła już realnie wpływać na finansowanie. W pierwszym etapie objęła AOS, m.in. kardiologię oraz programy profilaktyczne.

Od 1 lipca 2026 r. NFZ płaci w tych zakresach wyłącznie za świadczenia prawidłowo przekazane do CeR. Nie wystarczy już informacja:

pacjent przyszedł,

lekarz przyjął,

dokumentacja została wykonana,

ale musi istnieć również prawidłowy cyfrowy ślad wizyty.

Harmonogram, MUŚ, synchronizacja systemu gabinetowego, zapis wizyty, identyfikator CeR.

Błąd organizacyjny albo informatyczny może więc stać się błędem finansowym.

Od 1 stycznia 2027 r. kolejna grupa placówek wchodzących w II etap CeR musi liczyć się z możliwością wstrzymania płatności, jeśli nie przekaże wymaganych harmonogramów.

A od 1 lutego 2027 r. NFZ będzie płacił w tych zakresach wyłącznie za świadczenia obsłużone zgodnie z zasadami CeR. Docelowo centralna e-Rejestracja ma objąć całą ambulatoryjną opiekę specjalistyczną.

2. AOS – możesz wykonać świadczenie, ale dostać za nie 75%

Drugi element układanki to mediany. W AOS NFZ patrzy już nie tylko na liczbę wykonanych świadczeń. Analizuje również strukturę przyjęć.

Od II kwartału 2026 r. do wskaźnika wchodzą łącznie: pacjenci pierwszorazowi + świadczenia zabiegowe Z + diagnostyczne pakiety onkologiczne.

Jeżeli dany metazakres jest poniżej mediany i nie spełnia warunku poprawy, NFZ może obniżyć refundację części świadczeń o 1/4, czyli zastosować współczynnik 0,75.

I tutaj zaczyna się prawdziwe zarządzanie.

W jednej z analizowanych przeze mnie poradni diabetologicznych wynik wynosił:

10,32%

przy medianie:

10,57%.

Do osiągnięcia mediany zabrakło praktycznie jednego pacjenta pierwszorazowego.

Jednego.

Placówka, która dowiaduje się o tym po kwartale, może już tylko policzyć stratę.

Placówka, która widzi ten wynik wcześniej, może jeszcze zmienić harmonogram.

3. Nadwykonania – kiedy zapłata

Kolejna zmiana dotyczy nadwykonań. Od 1 lipca 2026 r. w części świadczeń AOS NFZ zmienił termin ich rozliczania. Świadczenia wykonane ponad wartość umowy mogą być zapłacone w pełnej stawce, ale dopiero po zakończeniu roku.

Zmiana dotyczy m.in. części porad specjalistycznych AOS. Wyłączono z niej m.in. pacjentów pierwszorazowych, dzieci, część świadczeń ginekologiczno-położniczych oraz określone świadczenia DiLO.

Czyli placówka ponosi koszt dzisiaj:

lekarz otrzymuje wynagrodzenie,

personel pracuje,

lokal działa,

materiały są zużywane,

ale pieniądze mogą pojawić się znacznie później.

To już nie jest tylko kwestia wykonania kontraktu. To jest kwestia płynności finansowej.

Podobny problem widać w innych obszarach: w lipcu 2026 r. NFZ uruchomił dodatkowe środki na nadwykonania w programach lekowych i chemioterapii dotyczące świadczeń wykonanych jeszcze w I kwartale 2026 r.

To dobrze pokazuje różnicę pomiędzy:

„wykonaliśmy świadczenie”

a

„mamy pieniądze na rachunku”.

4. Nawet diagnostyka ponad kontrakt ma dziś inne reguły

Od II kwartału 2026 r. zmieniło się również finansowanie części nadwykonań diagnostycznych. W przypadku TK i RM nadwykonania mają współczynnik 50%, a gastroskopia i kolonoskopia 60%, z określonymi wyjątkami. Co więcej — zapłata za te świadczenia ma następować po zakończeniu roku, z doświadczenia wiemy, że często jest to nawet II kwartał następnego roku.

Czyli znowu: świadczenie wykonane – pieniądze nie wiadomo kiedy.

I właśnie dlatego zarządzanie placówką musi się zmienić!

Dzisiaj nie wystarczy już miesięczny raport z wykonania kontraktu, to może być wręcz mylące.

Zarządzający powinien wiedzieć jednocześnie:

CeR

Czy wszystkie wykonane świadczenia mają prawidłowy zapis i będą mogły zostać rozliczone?

AOS / mediana

Czy mamy strukturę przyjęć pozwalającą otrzymać 100% wartości kontynuacji?

Nadwykonania

Które świadczenia wykonujemy ponad kontrakt?

Termin płatności

Kiedy realnie otrzymamy za nie pieniądze?

Cash flow

Czy placówkę stać na finansowanie świadczeń przez kilka miesięcy przed otrzymaniem zapłaty?

Harmonogram

Czy możemy jeszcze zmienić strukturę przyjęć i poprawić wynik przed końcem kwartału?

I to chyba najlepiej pokazuje, co zmieniło się w ostatnich miesiącach.

Pieniądze z NFZ nie są już tak proste jak: wykonaj świadczenie → zaraportuj → otrzymaj zapłatę.

Dzisiaj trzeba połączyć:

świadczenie + pacjenta + harmonogram + CeR + właściwy wskaźnik + limit kontraktu + poprawne raportowanie + termin płatności.

A jeżeli któregoś elementu nie dopilnujemy, efekt może być bardzo konkretny:

brak płatności, płatność przesunięta w czasie albo tylko 75% wartości części świadczeń.

Dane przestają być domeną działu rozliczeń. Stają się podstawowym narzędziem zarządzania placówką, bo dziś nie wystarczy wiedzieć, ile wykonaliśmy.

Trzeba wiedzieć:

za co dostaniemy pieniądze, kiedy je dostaniemy i co możemy zrobić jeszcze dzisiaj, żeby nie stracić ich jutro.

#NFZ #CeR #AOS #Nadwykonania #OchronaZdrowia #ZarządzaniePlacówkąMedyczną #Controlling #DaneWMedycynie #FinansowanieOchronyZdrowia #NOGALAmed